Het fundament van systemisch fenomenologisch werk

Blog

7 april 2020| Systemische Mijmeringen Jan Jacob Stam, Coronavirus

Wel Weten en Niet Weten (Corona: 7 april, 2020)

Wel Weten en Niet Weten
Een kleine geschiedenis van een geboorte

Angst.
Angst gaat over de toekomst. Je kunt niet bang zijn voor het verleden. Angst gaat over beelden van wat zou kunnen gaan gebeuren alsof dat zeker gáát gebeuren. Angst is daarmee een vorm van planbare toekomst in het aangezicht van de aanstormende, ongewisse toekomst. Hoe raar het ook klinkt, en nog raarder voelt, angst probeert iets vast te grijpen en onder controle te houden.

Bert Hellinger: ‘Wie geen hoop heeft, heeft alles’.
Hoop is het zusje van angst. Hoop probeert óók iets vast te leggen in de ongewisse toekomst die op ons afkomt. Wat Bert bedoelt is dat als je geen beelden hebt over hoe de toekomst kan of moet zijn, je geen ‘last’ meer hebt van angst of hoop. Maar vooral: zodra je de toekomst niet meer vast wilt grijpen, kun je heel erg in het hier en nu zijn.

En wanneer je heel erg in het hier en nu bent, kun je handelen vanuit de aanstormende toekomst in het hier en nu. To do what needs to be done. In je handelen, letterlijk je doen én je laten, wordt je als het ware meer gehandeld, dan dat het met voorbedachte rade gepland is.
De prijs voor dit alles is het verduren van het niet weten.
Het niet weten is allerminst het in zak en as zitten. Het is gewoon Niet Weten. Veel van onze levens en al heel veel meer van ons werk en onze beroepen zijn gebaseerd op het Wel Weten. In tijden van crisis richten we ons graag op mensen en instanties die het Wel Weten. Het fijne van Wel Weten is dat ze houvast geeft. En meestal ook nog richting. Niet Weten is dikwijls onverdraaglijk. Voor mensen en instanties die het behoren Wel te Weten vergt het zeker drie seconden van schaamteloze moed om te zeggen, in oogcontact: ‘Ik Weet het Niet’.

Het is een bijzondere sensatie om plots voorbij de angst en voorbij de hoop te zijn. Dat voelt als een geboorte. Je komt uit alle geweld en druk die door het geboortekanaal van buiten af op je uitgeoefend wordt opeen is ruimte en in licht. En hoezeer je eerst je ogen dichtknijpt tegen dat licht, je kunt opeens ruim ademhalen. Je bent in een soort nieuwe vorm van onschuld en puurheid. Als een kind van drie of vier jaar dat opnieuw de wereld kan gaan ontdekken, vrij van alle patronen en normen. En zéker vrij van het willen herstellen van de fouten van de vorige generaties.

Natuurlijk weet je niet of je slechts in het oog van de orkaan bent en je zometeen weer geteisterd wordt door regen en wind. De aanstormende toekomst blijft ongewis.

Het Niet Weten geeft mogelijkheden. Maar dat werkt alleen als Niet Weten jou echt in haar bezit mag nemen. ‘Ik weet het effe niet’ is nog steeds in dienst van Wel Weten. Niet Weten betekent ook: ‘Gister wist ik het nog wel. Vanaf nu Weet ik het Niet’. Niet Weten geeft de mogelijkheid dat nu géén herhaling is van gisteren. Daarmee geeft Niet Weten de mogelijkheid dat er nieuwe patronen ontstaan en soms zelfs een reset. Als één persoon het Niet Weet, dan is al het Wel Weten in de omgeving van die persoon waarschijnlijk zo sterk, dat er weinig nieuws kan ontstaan. Als er grotere groepen in een beroepsgroep of sector zijn die Niet Weten kunnen omarmen, dan is de kans groter dat er een nieuw patroon ontstaat.

Hoeveel mensen in de bouwsector zijn er bijvoorbeeld nodig om Niet Weten te omarmen, opdat er bijvoorbeeld circulair gebouwd kan worden. En hoe veel mensen die een huis zoeken of opdrachtgever zijn voor een bedrijfsgebouw moeten het Niet Weten in de bouw omarmen opdat er circulair gebouwd kan worden?
Hoeveel Niet Weten in de gezondheidszorg moet er omarmd worden opdat nieuwe patronen kunnen ontstaan? En hoeveel zieken en potentieel zieken moeten Niet Weten in de zorg kunnen omarmen opdat er nieuwe paradigma’s kunnen ontstaan? En laten we helder zijn: Alternatief Weten is een variant van Wel Weten, en soms zelfs van het grote wel weten, namelijk Beter Weten.

Betekent Niet Weten dat al die opleidingen en tonnen aan ervaring niets meer waard zijn? Allerminst! Die tonnen aan ervaring zijn en blijven buitengewoon belangrijk. Alleen de manier waarop we met al die ervaring omgaan vergt wat van ons allen. Namelijk dat die ervaring belangrijke en kostbare informatie is. Maar níet informatie die voorschrijvend is.
Informatie die voorschrijvend gebruikt wordt neemt vrijheid van zien en handelen weg.
Informatie die beschrijvend is, fungeert als podium voor de kunst van het nieuwe geboren te laten worden. Nieuw Weten.

Hoe komen we daar?
Door containers te maken voor Niet Weten. In diepe achting voor Wel Weten.
Waar begint dat? Met de drie seconden schaamteloze moed om elkaar in de ogen te kijken en in volle aanwezigheid te zeggen, mét of zonder woorden: ‘In het aangezicht van Wel Weten: Ik Weet het Niet’
Wel Weten én Niet Weten zijn dan de ouders van Nieuw Weten.

Jan Jacob Stam

Wil je meer leren over systemisch werk en opstellingen?

Ons werkveld is breed en richt zich op bedrijven en organisaties, persoonlijke ontwikkeling, ziekte en gezondheid, onderwijs en maatschappelijke vraagstukken.

Ben je nieuw hier of is iets niet duidelijk? Op deze pagina kun je terecht voor veelgestelde vragen, of om door het systemische bos de bomen weer te kunnen zien.

Regelmatig delen wij in de vorm van blogs/artikelen onze ervaringen of inzichten die we opdoen tijdens onze werkzaamheden in binnen- en buitenland.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Wij sturen maandelijks de nieuwste blogs, vlogs en ons cursusaanbod via onze nieuwsbrief. Blijf op de hoogte en schrijf je in.

x

Vraag een brochure aan

Leer hoe TOPS al jouw processen kan ondersteunen, van order tot factuur en van planning tot margecalculatie.

[contact-form-7 404 "Not Found"]