Wat betekent de plek van waaruit je leeft voor je toekomstvisie?

“Waar zie jij jezelf over 5 jaar?” Een ogenschijnlijk eenvoudige vraag, die vaak terugkomt in de context van werk, bij functioneringsgesprekken, ontwikkeltrajecten en sollicitaties, maar ook in persoonlijke gesprekken weleens voorbijkomt. Hoe komt het dat deze vraag voor de één vanzelfsprekend voelt en voor de ander vreemd of zelfs ongemakkelijk is? Vaak wordt een onduidelijk antwoord geïnterpreteerd als weinig motivatie, visie of verlangen. Systemisch gezien is de vraag (en het antwoord daarop) echter terug te voeren op een bepaalde innerlijke ordening. En daar ziet trainer Marije Boot vooral de invloed van een geparentificeerde of getrianguleerde dynamiek.

Over parentificatie en triangulatie

Parentificatie en triangulatie zijn twee veelvoorkomende relationele patronen die in systemen ontstaan. Het zijn relationele patronen waarbij iemand een specifieke plek inneemt die niet passend is bij zijn oorspronkelijke positie. Ze vertellen iets over hoe iemand zich heeft moeten positioneren om erbij te blijven horen. Je herkent ze met name in verstoringen in de ordening (plek en volgorde) en binding (erbij horen).

- Parentificatie

Parentificatie verwijst naar een dynamiek waarin iemand vaak al vroeg verantwoordelijkheid draagt die te groot is voor de eigen plek. Een kind zorgt emotioneel of praktisch voor een ouder, neemt de rol van verantwoordelijke op zich, vaak ten koste van het eigen kind-zijn. Het kind dat stabiliseert, dat overzicht houdt, dat het geheel draagt. Die beweging kan zich later herhalen in andere systemen: in relaties, in werk, in vriendschappen.

- Triangulatie

Triangulatie gaat over het betrokken raken in spanningen tussen anderen. Iemand komt tussen twee partijen in te staan en wordt vaak onbewust ingezet om spanning te reguleren, loyaliteiten te verdelen of conflicten te vermijden. De aandacht richt zich sterk op wat er tussen anderen gebeurt. Het kind dat de verbinding bewaakt, dat evenwicht probeert te houden, dat spanningen absorbeert. Ook deze beweging kan zich later blijven herhalen.

Niemand ís slechts één patroon. In ieder mens leven meerdere bewegingen naast elkaar. Toch kan één ordening dominant zijn geworden, vaak als antwoord op een vroegere noodzaak.

De invloed van een patroon op je toekomstvisie

Wanneer je systemisch kijkt naar de toekomst, kun je niet om de beweging die patronen meebrengen heen. Wat is de plek van waaruit iemand leeft? En hoe beïnvloedt die plek de manier waarop hij of zij zich tot de toekomst verhoudt?

Geparentificeerde mensen lijken als vanzelf meer gericht op doelen behalen, verantwoordelijkheid nemen, boven de situatie uitstijgen, overzicht houden. Het denken in termen van groei, positie en richting past bij de innerlijke beweging die al vroeg is aangelegd: het dragen van het geheel.

Mensen met een sterker getrianguleerd patroon hebben hun onbewuste aandacht vaak minder gericht op de eigen positie in de toekomst en veel meer op vragen als: “Hoe kan ik bijdragen aan het welzijn van de ander? Hoe kan ik dienstbaar zijn aan het geheel?” Voor hen gaat toekomst misschien minder over ‘waar sta ik’ en meer over ‘ben ik van betekenis’, ‘is het goed met de ander’.

De beweging achter de toekomstvraag

Iemand die sterk vanuit een geparentificeerd patroon beweegt vindt toekomstvragen een logisch onderdeel van zijn of haar eigen innerlijke ordening: doelen, posities, strategische ontwikkeling. Maar voor iemand die vanuit een getrianguleerde beweging leeft, raken die vragen misschien nauwelijks de echte drijfveren. De één beweegt vanuit een vanzelfsprekende gerichtheid op dragen en richting geven. De ander vanuit een diepe gevoeligheid voor relatie en harmonie.

Wanneer iemand moeite heeft met toekomstvragen, gaat het dus zelden om gebrek aan visie, ambitie of betrokkenheid, zoals de snelle conclusie helaas vaak is. De geparentificeerde persoon hoeft niet ‘minder verantwoordelijk’ te zijn, maar kan leren onderscheiden wat van hem is en wat van het systeem. De getrianguleerde persoon hoeft niet ‘ambitieuzer’ te worden, maar kan leren voelen waar de eigen plek is, los van de lasten van anderen.

Wanneer we systemisch kijken, vanuit de onderliggende ordening van waaruit iemand beweegt, ontstaat ruimte voor nuance. Wanneer we dat durven zien, zonder oordeel, wordt een ander gesprek mogelijk. Een gesprek dat niet alleen gaat over doelen, prestaties en toekomstplanning, maar ook over plek, loyaliteit en onderliggende beweging. Precies daar waar de echte dynamiek zichtbaar wordt.

Wil je meer leren over systemisch werk en opstellingen?

Aanbod

Groei op professioneel, persoonlijk of maatschappelijk vlak met een cursus, training of coaching van het BHI.

Over het BHI

Het BHI is hét opleidings-, kennis- en onderzoekscentrum voor systemisch werk. Maak kennis met het team, onze locaties en historie.

FAQ's

Ben je nieuw hier of is iets niet duidelijk? Bekijk de veelgestelde vragen over systemisch werk in het algemeen of het BHI.

Schrijf je in voor onze nieuwsbrief

Wij sturen maandelijks de nieuwste blogs, vlogs en ons cursusaanbod via onze nieuwsbrief. Blijf op de hoogte en schrijf je in.

Inschrijven

Over het Bert Hellinger Instituut

Mensen zijn altijd in ontwikkeling. Met elkaar, zonder elkaar. In families, in teams, in organisaties. Het systemisch bewustzijn geeft inzicht in het waarom van ons zijn en doen. Met familieopstellingen en organisatieopstellingen ontstaat ruimte voor beweging. Het BHI geeft opleidingen, workshops en trainingen op het gebied van systemisch werk, opstellingen, leiderschap en coachen. Ook werken we rechtstreeks met organisaties die willen leren over hun onderstroom. Zo dragen wij bij aan de ontwikkeling van mens, organisatie en maatschappij.